KUTADGU BİLİG’DE ANLATILAN KOMUTAN 

KUTADGU BİLİG’DE ANLATILAN KOMUTAN 

 

Tuğtigin ŞEN (*)

 

      Türk’ün Devlet felsefesinin ve dünya görüşünün temel direği olan Kutadgu Bilig; Yusuf Has Hacip tarafından telif edilerek, Türk geleneklerine uygun olarak manzum bir tarzda, şiir kalıpları içinde XI. yüzyılda kaleme alınmıştır.

     Kutadgu Bilig’de;  ‘’Memleket tutmak için ordu lazımdır’’ ve ‘’Kılıç kımıldadığı müddetçe düşman kımıldamaz.’’ denerek ordusu olmayan devletin, devlet olamayacağını vurgulamıştır.

     Kutadgu Bilig’de ordu yönetiminde komutana çok önem verilmiştir. Askerin cesaret alması için, komutanının kahraman ve cesur  olması ilk olarak belirtilen kitaba göre korkak kimselerin orduda yeri yoktur. Komutan; çevik, sert, seçkin, ihtiyatlı, uyanık, cömert, alçak gönüllü, soğukkanlı, zeki, mert, geniş yürekli,  haysiyet sahibi, şerefli, iyi tabiatlı, heybetli, sözü doğru, güvenilir ve gözü pek olmak durumundadır.

  ‘’Komutan, cömert olmalıdır, gerektiğinde, kendisi  bir at, giyim ve silah… ile yetinip kalanı askerine dağıtacak mal, mülk, para peşinde koşmayarak; iyi tabiatı ve alçak gönüllülüğü ile kendini halka sevdirecektir. Doğru sözlülüğü ile halkın güvenini kazanacaktır.’’

   Düşman karşısında ise komutan her türlü, hile ve kurnazlık yollarını bilerek her vasıtayı denemekte serbest bırakılmıştır. Hatta bir ‘’tilki gibi’’ hilekar olmak ve her şeyden önce düşmana karşı hileye başvurmasının  gerekliliği Kutadgu Bilig’de işaret edilmiştir.

   Ordu başsız kalırsa bozulacağı belirtilen Kutadgu Bilig’de, düşmana karşı ordunun yönetiminde çeşitli askeri taktik ve stratejiler üzerinde durulmuştur. 

‘’     Komutan, düşmana karşı harekete geçerken karşı koyacak bütün kuvvetleri etrafında bulunduracak; ihtiyatı elden bırakmayıp, öncü ve keşif kolları yollayıp, düşmanın durumunu öğrenecektir. Buna göre komutan askerini düzenleyip, ordu merkezinin güvenliğini sağlayacak tedbirleri alacaktır. Öncü kuvvetleri düşmana sokulacak ve esir yakalayacak; bu vasıta ile düşmanın durumunu öğrenecek; kendi durumunu ise, mümkün olduğu kadar, düşmandan gizleyecek; edinilen bilgilere göre durumu değerlendirecektir.’’

    Kutadgu Bilig’de düşmanla karşılaşan komutanın ‘’uyanık’’ bulunması; ‘’ihmalkar’’ olmaması istenmiş ve ‘’Harpte kim ihtiyatlı davranırsa, o muvaffak olur.’’ denmiştir. Çünkü düşmanı vuracak iki silahtan biri ihtiyat diğeri ise uyanıklıktır.

   ‘’Eğer düşman askeri çok ise, savaşmak için aceleye gerek yoktur. Önce anlaşma yapmaya çalışmak gerekir. ….İmkanı varsa anlaş; yok ise, zırhını giy, sıkı savaş, galip gelmek imkanı yok ise elçi gönderip sulh yapmaya çalış ve sözle düşmanı oyala bu akıllıca bir yoldur. Düşman anlaşma istemeyip, savaşta ısrar ederse….işi uzatma….Askeri şevke getirerek savaş, bu tek çıkar yoldur.’’ 

  ‘’Düşmanın gücü fazla ise, gece baskınlarına önem verilmelidir. Çünkü, gece karanlığı içinde  kuvvetin azlığı çokluğu belli olmaz. Önemli olan düşmanı rahat bırakmamaktır.’’

   ‘’Saldırıya geçmek gerekir ise, saldıracak askerlerden kimse hariç kalmamalı  tüm kuvvet ile hücum edilmeli ve ağırlıkların düşman eline geçmemesine dikkat edilmelidir. Askerin bir kısmını pusuya yatırmak; yaya okçuları önce harekete geçirmek, uzaktan düşmanı vurmak, yaklaşınca göğüs göğüse, süngü ile saldırmak; saflar karışınca …dişle, tırnakla döğüşmek; dayanmak, düşmana sırt çevirmeden ‘’vuruşarak orada öl’’ demek gerekir. Çünkü ’Dayanan asker düşmanı ezer, kazanır.’’ denmiştir.

   Nitekim, on asır sonra, Türk Milletinin öz kültürü ile yoğrulmuş bir komutan olan Mustafa Kemal tarafından  Kutadgu Bilig’de belirtilen bu taktik ve stratejiler Türk’ün öz vatanının kurtarılması için uygulanmıştır. Mustafa Kemal aşağıdaki tarihi emri vermiştir.

    ‘’Hat-ı müdafaa yoktur; sath-ı müdafaa vardır. Bu satıh bütün vatandır. Vatanın her karış toprağı vatandaş kanıyla ıslanmadıkça, terk olunamaz’’

   İşte Türk Milletinin öz kültüründen yetişmiş bir komutan olan Mustafa Kemal’in kökü Türk kültürünün bir temeli olan Kutadgu Bilig’de belirtilen taktik ve stratejilerin bir dalgası olan bu tarihi emri ile Türk Milleti düşmanı ezmiş ve büyük zafer kazanılmıştır.    

 

                                                                                                                         (*)Araştırmacı     

 

    KAYNAKLAR: Kutadgu Bilig ile ilgili bu yazıdaki bilgiler aşağıda bilgileri verilen kaynaklardan bu makalenin yazarı tarafından derlenmiş ve özetlenerek aktarılmıştır.  Aydın Kezer, Türk ve Batı Kültüründe Siyaset Kavramı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları:784, Başbakanlık Yayınevi, Ankara, 1987;  Reşit Rahmetli Arat, Kutadgu Bilig , Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 1947 ; I.N.Dilmen, Kutadgu Bilig, Tıpkıbasım I, Viyana Nüshası, Dördüncü Türk Kurultayı için yapılan ayrı basım, Alaaddin Kral Basımevi, İstanbul, 1942.                                                                                         

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.